‘Ik heb mijn leven weer terug’

Hij kon geen boterham meer zelf smeren, zo ziek was Jan Smit (73). Zijn vrouw Sophie (70) moest alles voor hem doen. Tot Jan las over een ventielenoperatie bij COPD. In maart van dit jaar onderging hij de ingreep. Die gaf hem in één keer weer lucht, letterlijk en figuurlijk.

Jan: ‘Mijn longklachten zijn begonnen toen ik rond de zestig was. Ik was voortdurend kortademig en moest veel hoesten. Ook was ik sneller moe en mijn concentratie werd minder. Op aandringen van mijn vrouw Sophie bezocht ik de huisarts, die me doorverwees naar het ziekenhuis in Maastricht. De longarts vertelde dat ik COPD heb. Ik had er weleens van gehoord, maar kende niemand die het had.

Vroeger rookte ik, maar na de COPD-diagnose stopte ik direct. Jarenlang werkte ik in de bouw, als schilder en ijzerbewerker. We wonen in het Zuid-Limburgse Geleen, vlak bij het chemische DSM-complex. Daardoor is de luchtkwaliteit niet zo goed. Dat heeft, samen met het roken, er waarschijnlijk voor gezorgd dat ik COPD kreeg. Ik vind het belangrijk dat mensen begrijpen dat COPD niet altijd alleen door roken komt.’
Sophie: ‘Toen Jan in de bouw werkte, moest ik vaak het beddengoed verschonen, omdat het oranje kleurde van de stofdeeltjes uit zijn huid.’

Revalideren

Jan: ‘Om mijn conditie te verbeteren, startte ik met fysiotherapie. Eerst werd dit vergoed, maar na een tijdje niet meer. Dat zit me nog steeds hoog. Toch bleef ik doorzetten met bewegen, al verloor ik steeds meer mijn motivatie. Ik had toen nog geen dertig procent longcapaciteit. Aan de revalidatie bij Ciro, een centrum voor longrevalidatie, heb ik veel gehad. Twee maanden lang volgde ik van acht tot vijf uur een programma met lopen, fietsen, krachttraining en eiwitrijk eten. Ook oefende ik hoe je je ademhaling regelt als je de trap oploopt.’
Sophie: ‘Ik moest mijn man twee maanden missen, maar hij heeft daar leren accepteren dat hij ziek is. Hij is er veel rustiger door geworden. Hij leerde er: wat vandaag niet lukt, dat kan morgen. Het is niet anders.’

Jan: ‘We willen komend jaar zelfs samen een cruise

Goede tijden, slechte tijden

Jan: ‘Sophie en ik reisden altijd graag, bijvoorbeeld naar Turkije. De laatste jaren werd dat steeds moeilijker. Ik kon me nog net naar een terrasje verplaatsen, en daar hield het op. Een jaar geleden had ik zo weinig zuurstof dat ik steeds longaanvallen had en niks meer kon. Ik moest dagen in bed liggen en mijn conditie ging hard achteruit. De euthanasiepapieren lagen al klaar, zo ellendig voelde ik me.’

Sophie: ‘Uiteindelijk kon Jan geen boterham meer zelf smeren. Naar het toilet gaan of douchen was een marteling voor hem. In die fase moest ik alles voor hem doen. Ik durfde hem niet meer alleen te laten, was bang dat hij een longaanval zou krijgen en zou stikken. Omdat Jan weinig zuurstof in zijn hersenen kreeg, vergat hij veel dingen, waardoor we soms onenigheid hadden. Maar we zijn inmiddels tweeënvijftig jaar getrouwd, dus dan zorg je voor elkaar. In goede tijden én slechte tijden. Maar ik denk dat menig vrouw het bijltje erbij neer had gegooid. Het wordt erg onderschat hoor, wat er kan gebeuren als iemand met COPD weinig lucht meer krijgt. Toch heb ik alle zorgtaken zelf kunnen doen. En mensen uit de buurt stonden gelukkig klaar om te helpen.’
Jan: ‘COPD heb je niet alleen.’

Veel meer lucht

Jan: ‘In die tijd las ik op internet over een man met COPD die ventielen in zijn longen had gekregen. Hij had weer meer lucht. Ik vroeg de longarts of ik daarvoor in aanmerking kwam. En ja, gelukkig kon deze ingreep bij mij ook. Eind maart 2025 was ik aan de beurt. De operatie zelf viel me erg mee, het plaatsen van de ventielen duurt maar vijftien minuten. Met drie ventielen sloten de artsen het slechte deel van mijn longen af. Daardoor wordt het goede deel beter gebruikt. Bij inademing gaat honderd procent van de zuurstof naar mijn bloed, hart en hersenen. Sinds de operatie heb ik ruim vijftig procent longcapaciteit in plaats van nog geen dertig procent. Dat merk ik heel goed, ik heb echt meer lucht. Nu werk ik weer af en toe in de tuin en knutsel ik aan mijn werkbank. Sophie en ik maken uitstapjes met vrienden of met onze kinderen. Tussendoor moet ik wel even rusten op een bankje, maar daarna kan ik weer verder. En ook Sophie heeft weer ruimte om haar eigen leven op te pakken. Vóór de operatie hadden we dat nooit gedacht. We maken zelfs plannen om komend jaar samen een cruise te gaan doen.’

Sophie: ‘De ventielenoperatie moet bekender worden. Zelfs onze huisarts kende deze ingreep niet. Ventielen plaatsen kan niet bij iedereen, maar bij een bepaald deel van de mensen met COPD wél. Ook raad ik aan om bij klachten die op COPD kunnen wijzen direct naar de huisarts te gaan. Zo kun je een behandeling starten om erger te voorkomen.’

Interview: Mireille de Putter
Fotografie: Emmely van Mierlo

Naschrift redactie: de selectie voor de ventielenbehandeling is streng en lang niet iedereen komt ervoor in aanmerking. Meer over deze behandeling: longfonds.nl/longziekten/copd/behandeling/ventielen.