Mariënwaerdt met andere ogen

Een van de aantrekkelijke bestemmingen in de Betuwe is Landgoed Heerlijkheid Mariënwaerdt bij Beesd. Je kunt er heerlijk wandelen, de jaarlijkse langgoedfair in augustus en andere evenementen trekken duizenden bezoekers, restaurant De Stapelbakker zit alle dagen vol, de Landgoedwinkel is een trekpleister en veel mensen kennen het van bijeenkomsten bij bijzondere gelegenheden. Maar nu we 80 jaar bevrijding herdenken, is dat misschien een goede aanleiding ook iets te vertellen over Mariënwaerdt in oorlogstijd. ‘Iets’, want wat u in dit artikel kunt lezen over Anne Marie van Verschuer en over Mariënwaerdt als noodhospitaal is vanzelfsprekend niet alles wat er over het toenmalige Mariënwaerdt te vertellen valt.

Anne Marie van Verschuer

Mariënwaerdt is bezit van de familie Van Verschuer. Anne Marie van Verschuer, officieel: Baronesse van Verschuer, werd in maart 1923 op Mariënwaerdt geboren. Ze is dus nog maar net 17 als Nederland
wordt meegesleept in de Tweede Wereldoorlog. U kent misschien het verhaal van de ‘Verzetsgroep NV’ over jonge mensen, veelal studenten, die het leven van honderden joodse kinderen hebben gered. Anne Marie heeft – 20 jaar oud – deel uitgemaakt van die verzetsgroep. Zij begeleidde vanaf 1943 tientallen joodse kinderen naar onderduikadressen in Zuid-Limburg. Elke fietstocht en treinreis opnieuw het gevaar van ontdekking met alle risico’s van dien. Kunt u het zich voorstellen? Twintig jaar oud en dan die risico’s aanvaarden om het leven van kinderen te redden? Enkele van de leden van de verzetsgroep hebben hun deelname inderdaad met hun leven moeten bekopen. Anne Marie is nooit gesnapt.
Zij overleed in 1999.

Wilt u het hele verhaal van de verzetsgroep en de rol van Anne Marie van Verschuer weten, lees dan het boek ‘Het grote kinderspel’ van Bert Jan Flim met als ondertitel “Hoe verzetsgroep NV honderden joodse kinderen liet onderduiken.”

Noodhospitaal

Het refrein ‘Eens zal de Betuwe in bloei weer staan’ kunt u waarschijnlijk spontaan meeneuriën. Weinig mensen weten dat dit refrein stamt uit een liedje dat verwijst naar de verschrikkingen die de Betuwe aan het einde van de Tweede Wereldoorlog over zich heen heeft gekregen. Het werd geschreven na de bevrijding en was bedoeld om de moed erin te houden. Dat was hard nodig. De Betuwe was frontlinie geweest. Een dorp als Ochten verdween toen helemaal van de kaart. Tiel werd beschoten en platgebombardeerd. Onder deze omstandigheden moest er een noodlocatie komen voor het ziekenhuis in Tiel. Dat werd Mariënwaerdt. Eén arts-in-opleiding die meeverhuisde was Hans Klokke. In zijn in eigen beheer uitgegeven memoires ‘Student in Leiden met hindernissen 1939 – 1948’ plaatste hij onder meer enkele foto’s van Mariënwaerdt als noodhospitaal: een paardenkar die een patiënt heeft overgebracht van Tiel naar het mooie landhuis op Mariënwaerdt, een operatie in ‘de witte salon’, het geitenhok waarin de artsen waren ondergebracht.

Richard van de Velde verzorgde hierover een uitvoerige beschrijving op:
www.oorlogsslachtofferswestbetuwe.nl/noodziekenhuis-in-marienwaerdt.html