Wat is  apneu of OSAS?

Wat is apneu of OSAS?

Sommige mensen hebben regelmatig ademstilstand tijdens het slapen. Hoewel veel mensen van ‘apneu’ gehoord hebben, is de aanduiding onder artsen anders. Zij spreken over Obstructieve Slaap Apneu Syndroom, afgekort tot osas. De ademstilstanden, ademstops of apneus verstoren de nachtrust, zonder dat de patiënt dit zelf merkt. Het meest directe gevolg van osas is een daling in het zuurstofgehalte in het bloed. Dit verstoort het slaappatroon. Hoewel onder zeil, is de kwaliteit van de slaap erbarmelijk. Wat de slaper zelf opmerkt, is ‘s nachts verschrikt wakker worden, te vaak moeten plassen, met hoofdpijn opstaan, overdreven moe zijn en concentratie- of geheugenstoornissen. En dat is nog slechts het topje van de ijsberg.

Wat is de oorzaak?

Snurken en ademstops kunnen verschillende oorzaken hebben. Overgewicht is een belangrijke. Wanneer je op de rug ligt, zakt soms de tong in de keel. Ook dit zorgt zo voor een vernauwing van de luchtweg. Daarnaast zijn soms afwijkingen in de neus-keelholte een (mede)oorzaak van apneu. Aanleg en erfelijkheid kunnen mogelijk een oorzaak zijn. Daarnaast is levensstijl van belang: hoe men de dag en nacht indeelt, is mede bepalend of de slaapperiode voldoende herstel biedt. Een goede slaapplaats en juiste slaap hygiëne zijn daarbij al evenzeer van belang. Alcoholische drank verslapt de spieren, waardoor patiënten makkelijker gaan snurken en ademstops krijgen.

 

Onbehandelde osas is een belangrijke risicofactor voor hart- en vaatziekten: doordat het zuurstofgehalte in het bloed daalt, moet het hart extra werken om voldoende zuurstof rond te pompen en kan het hart overbelast raken.

Eigenlijk nauwelijks klachten

De meeste mensen met onbehandelde apneu mankeren ogenschijnlijk niks. Dat zeggen en denken ze. Waardoor de lusteloosheid ontstaat, is hen een raadsel. Het is eerder de partner, die denkt dat er wellicht iets aan de hand is. Als er gedragsverandering optreedt en klachten ontstaan die weliswaar vaag zijn, maar niet onschuldig lijken. “Dat snurken deed je al langer. ” “Daar is weinig aan te doen.” “Je hebt jezelf niet gemaakt.”

 

Voor de televisie in slaap vallen, wie heeft dat nou nooit? En als het al erkend wordt, zijn er “goede” verklaringen. Wat korzeliger en makkelijker geïrriteerd thuis en op het werk, dat is niet gek. De wittebroodsweken zijn al weer jaren geleden; op het werk wordt voortdurend bezuinigd en gereorganiseerd; je wordt een dagje ouder; daarbij puberen de kinderen en krijgen de (schoon-) ouders klachten met hun gezondheid. Genoeg om je zorgen over te maken en onrustig van te slapen in de ochtend. Je denkt niet meteen aan een slaapstoornis.

Grote gevolgen

En zo loopt iemand met apneu gemiddeld 5-8 jaar rond voor de diagnose gesteld wordt. Voor eenderde duurt het zelfs langer dan 8 jaar voor de apneu-patiënten behandeling krijgen. De ApneuVereniging ontmoet jaarlijks duizenden patiënten en iedereen heeft eenzelfde soort verhaal. De effecten van apneu vallen het best te omschrijven als een jarenlange neerwaartse spiraal. Velen denken aan depressie en burn-out. Andere mensen krijgen fysieke klachten zoals hoog cholesterol, hoge bloeddruk en worden te zwaar. Als maatregelen achterblijven, lopen mensen onherstelbare lichamelijke schade op: diabetes, hartklachten of zelfs hart- en herseninfarcten. Door tijdige en juiste diagnose kan dit voorkomen worden.

De gevolgen op termijn

Door het zuurstoftekort tijdens de slaap en de uitputting die geleidelijk ontstaat als gevolg van slaaptekort, ontstaan verschillende bijkomende ziekten. De kans is groot dat iemand behandeld wordt voor hoog cholesterol, hypertensie, hartproblemen of diabetes zonder dat de achterliggende slaapapneu ontdekt is. Door een infarct zal onherstelbare schade ontstaan. Als u de volgende aandoeningen (gehad) heeft: stevig overgewicht (obesitas), suikerziekte (diabetes), hoge bloeddruk (hypertensie), nachtelijke pijn op de borst, hartinfarct of herseninfarct, dan hebt u 30-70% kans dat u (ook) apneu heeft. Dan is het belangrijk na te gaan of u niet ook ademstops heeft, tijdens de slaap.

 

De verschijnselen lopen per persoon nogal uiteen. Dat maakt het moeilijk de ziekte te herkennen. Zonder duidelijk verhaal, herkent de huisarts apneu niet. Er zijn te veel oorzaken denkbaar van dit soort vage klachten. Hartkloppingen, concentratieverlies, geheugenstoornissen. Prikkelbaarheid groeit soms uit tot woede-uitbarstingen. De relatie komt onder druk. Het gezin raakt ontregeld. Op het werk gaat het moeilijker. Is er sprake van overbelasting, depressie, overspanning of burn-out? Arbeidsongeschiktheid ligt op de loer. Sommigen denken dat het tijdelijk is, dat die achteruitgang aan de leeftijd ligt of aan de leefomstandigheden. Anderen zoeken hulp en komen in een doolhof van medisch specialisten, zonder de juiste te vinden. Een arts is veel meer gericht op aandoeningen zoals diabetes, hoge bloeddruk, obesitas, hart- en vaatziekten of herseninfarct, waardoor de onderliggende apneu gemist wordt.

 

De verschijnselen lopen per persoon nogal uiteen. Dat maakt het moeilijk de ziekte te herkennen.

De diagnose apneu is niet moeilijk

Zou iemands kleurrijke palet van klachten de huisarts doen denken aan slaapapneu, dan is de belangrijkste stap gezet. De diagnose is niet moeilijk. Bij apneu draait alles om die ademstops. Die zijn heel concreet. En hoe vaag de klachten ook mogen zijn: ademstops zijn met een slaaponderzoek onomstotelijk te meten; frequentie en lengte. Je krijgt bij serieuze apneus onvoldoende zuurstof. Die daling van het zuurstofgehalte in het bloed wordt met het slaaponderzoek ook gemeten.

Apneu is goed te behandelen

Als eenmaal apneu is vastgesteld, dan start de behandeling. We spreken van apneu bij ademstops van langer dan 10 seconden. Zijn er meer dan 30 ademstops per uur, dan noemen we het ernstig apneu. 15-30 ademstops noemen we matig apneu. 5-15 ademstops zijn licht en worden ook behandeld als daar de klachten bij zitten die horen bij apneu.
De behandeling met cpap (spreek uit: siepep) is standaard bij ernstige apneu. De werking van dit hulpmiddel, is in principe heel eenvoudig. Met overdruk worden de luchtwegen open gehouden. Het daarvoor gebruikte apparaat geeft continu een luchtdruk. Het masker is noodzakelijk, maar hinderlijk. De meeste mensen leren ermee te slapen. Soms is overstap naar een andere masker wenselijk. Het grote voordeel is dat patiënten er meestal veel baat bij hebben. Zich al snel een ander mens voelen. De conditie, de sociale contacten en het functioneren op het werk verbeteren. Ook voor de partner is vanaf de eerste dag de verbetering merkbaar. Het harde snurken, de onrust met verontrustende ademstilstanden als aanleiding, is vervangen door het regelmatige zachte zoemen van de cpap.

 

Bij lichte tot matige osas wordt in toenemende mate een soort beugel (MRA) toegepast. Deze wordt ’s nachts gedragen en zorgt ervoor dat de onderkaak iets naar voren gaat, waardoor de keelholte open blijft. Het dragen van een masker (CPAP) of mondbeugel (MRA) vraagt wat wennen en geduld. Maar de gezondheidswinst is groot. Kwaliteit van de slaap neemt weer toe. Alleen als mensen te lang gewacht hebben, is het minder eenvoudig. De bijkomende schade is dan groter en vaak niet volledig te herstellen.

 

De positie trainer (SPT) is een goed derde hulpmiddel dat bestemd is voor mensen die apneus hebben als zij op de rug liggen. De SPT laat mensen op hun zij of buik slapen.

Zelf-test

Verschijnselen ’s nachts:
– zwaar snurken
– ademstilstanden (vraag partner)
– wakker schrikken met
verstikkingsgevoelens:
– verminderde zin in seks en/of
impotentie
– nachtzweten
– regelmatig uw bed uit om te plassen
– droge mond bij het ontwaken
– ochtendhoofdpijn
Verschijnselen overdag:
– slaperigheid
– vaak even in slaap vallen
– grote moeheid overdag
– pijn in de gewrichten
– concentratieverlies
– vergeetachtigheid
– moeite met wakker blijven in
de auto:
– beklemmend gevoel op de borst
– stemmingswisselingen

 

Alleen door een passende behandeling van apneu, kan de herstellende gezonde slaap daadwerkelijk optreden.

Bij lichte tot matige osas is soms ook operatief ingrijpen door de KNO-arts mogelijk. Te denken valt aan het wegsnijden van weke delen of het verstijven van het verhemelte of de achterzijde van de tong. In andere gevallen kan het opruimen van de neus, verlichting bieden. Afhankelijk van de diagnose en de ernst van de aandoening, zal de behandelaar overleggen met u over wat te doen.

Wat is de oorzaak van apneu?

Bij mensen met een nauwe keelopening, ontstaan gemakkelijk osas en daarop volgende apneus. Hiervoor zijn twee oorzaken. Aanleg: In de loop van de eeuwen is onze onderkaak steeds kleiner geworden. Hierdoor is nu bij een groot aantal mensen de ruimte achter in de keelholte erg klein. Doe bij die terugvallende kin nog een dikke nek of tong, en de doorgang wordt als snel te nauw. Het spierweefsel hoeft maar iets te verslappen en de luchtpijp valt dicht.

Leefstijl

De laatste jaren komen er steeds meer mensen met overgewicht. Ook teveel vetweefsel in de keelholte leidt makkelijker tot blokkades. Maar let op. Overgewicht is zowel oorzaak als gevolg van apneu. Gebrekkige slaap leidt ook tot overgewicht, omdat de organen niet tot rust komen en de spijsvertering het etmaal rond doorgaat. Drankgebruik en laat op de avond te zwaar eten, heeft een negatieve uitwerking op de kwaliteit van de nachtrust en zal geenszins bijdragen aan een gezonde slaap.

Waarop te letten?

Neem uw partner serieus! Slaapapneu is een slaapstoornis. U ligt te pitten en heeft weinig of niets in de gaten. Als u een partner heeft, luister dan naar wat die over uw slaap zegt. De onrust tijdens slaap, neemt de partners als eerste waar. Slaapapneu wordt het meest door de partner ontdekt; aangenomen dat hij of zij al niet in de logeerkamer slaapt; op veilige afstand van de onrust en herrie.

 

Maar niet iedere snurker heeft apneu, hoewel de meeste mensen met apneu wel (stevige) snurkers zijn.

Zij hebben vaak een geschiedenis achter de rug van mensen die liever niet bij hen op de kamer willen slapen. Hopelijk bent u alleen een snurker, zonder ademstops. Maar het wordt toch opletten, als uw partner apart wenst te slapen. Dat duidt op veel onrust tijdens uw slaap en juist dat hoort bij ademstops.
Als uw partner constateert dat u regelmatig langer dan 10 seconden stopt met ademhalen tijdens de slaap, is dat een goede aanleiding om meteen naar de huisarts te gaan voor de verwijzing naar de slaapkliniek bij het ziekenhuis voor een slaaponderzoek.

Voordat u naar de huisarts gaat

Hebt u teveel last van slaperigheid overdag? Hiervoor is internationaal een eenvoudige vragenlijst ontwikkeld (Epworth). Met 8 vragen krijgt u meer duidelijkheid over uw kans op apneu. Vraag ook, voor de controle, of uw partner de lijst invult. U vindt de lijst op www.apneuvereniging.nl.

 

Er is voor de medewerkers van Philips een uitgebreide lijst met 26 vragen ontwikkeld. Invullen op de website van de ApneuVereniging kost zo’n 8 minuten. Dan weet u of u veel risico (rood), matig risico (oranje) of weinig tot geen risico loopt op apneu. U kunt de uitkomst printen en meenemen naar de huisarts, die zich daardoor geholpen zal voelen.

 

Meer informatie vindt u op: www.apneuvereniging.nl

 

Reacties

Wij horen graag van u

1 reactie

  1. Reply januari 07, 10:05 #1 Ariena Korthuis

    Heel goed geschreven Is echt goed te behandelen.